Acupunctuur bij kanker en oncologische behandelingen
Als je de diagnose kanker krijgt, verandert je leven ingrijpend. Naast de medische behandeling — chemotherapie, bestraling, immunotherapie, hormoontherapie of chirurgie — zoeken steeds meer mensen aanvullende ondersteuning om de bijwerkingen te verzachten en het welzijn te verbeteren. Acupunctuur is een van de meest onderzochte aanvullende therapieën bij kanker en wordt in toenemende mate aangeboden als onderdeel van brede oncologische zorg.
Acupunctuur geneest geen kanker, maar kan wél de kwaliteit van leven gedurende het behandeltraject aanzienlijk verbeteren.
Specialisatie oncologische acupunctuur
- 2023 — Oncologie voor Acupuncturisten
6-daagse post-academische cursus, geaccrediteerd door de NVA - Aangesloten bij het Oncologie Netwerk Achterhoek
- Deelnemer aan de IKNL intervisiegroep (Integraal Kankercentrum Nederland)
- NVA-geregistreerd en BIG-geregistreerd (nr. 09033934804)
Bijwerkingen van kankerbehandeling
De medische behandelingen bij kanker zijn krachtig en noodzakelijk, maar brengen vaak ingrijpende bijwerkingen met zich mee. Acupunctuur wordt met name ingezet ter verlichting van:
- Misselijkheid en braken — een van de meest belastende bijwerkingen van chemotherapie
- Pijn — veroorzaakt door de tumor zelf, chirurgie, of zenuwschade door medicatie
- Vermoeidheid — extreme moeheid is een van de meest voorkomende klachten bij mensen met kanker
- Opvliegers — met name bij hormoontherapie voor borst- en prostaatkanker
- Slaapproblemen — slapeloosheid door pijn, angst of medicatie
- Angst en somberheid — de emotionele impact van een kankerdiagnose en het behandeltraject
- Droge mond — bijwerking van bestraling in het hoofd-halsgebied
- Lymfoedeem — vochtophoping na verwijdering van lymfeklieren
- Restless legs — onrust in de benen, ook vaak na chemotherapie, met slaaptekort als gevolg
Onzekerheid en emotionele belasting
Er breekt een periode van grote onzekerheid aan, waarin je vaak gespannen en angstig kunt zijn. De bijwerkingen van chemotherapie, hormoontherapie, immunotherapie en bestraling kunnen heftig zijn en ertoe leiden dat je moedeloos wordt en de energie verliest om de behandeling goed te doorstaan.
Tijdens een acupunctuurbehandeling neemt de spanning in je lichaam af en wordt je geest rustiger. Deze ontspanning kan een positief effect hebben op je gezondheid en welbevinden. Je gaat je fitter en sterker voelen, waardoor je de behandelingen fysiek beter aankunt. Het is ook waarschijnlijk dat je emotioneel meer in balans komt — dat kan heel waardevol zijn in een periode waarin je veel te verwerken krijgt.
Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar kanker?
In de Chinese geneeskunde wordt kanker gezien als een uiting van diepe disbalans in het lichaam: een ophoping van vastgelopen energie, bloedstoornissen en schadelijk vocht. De behandeling richt zich niet op het aanvallen van de tumor, maar op het ondersteunen van het lichaam bij het doorstaan van de reguliere behandeling.
Acupunctuur helpt de levensenergie te herstellen, de doorbloeding te bevorderen en het afweersysteem te versterken. Dit draagt bij aan beter weefselherstel, minder bijwerkingen en een grotere veerkracht. Bijzondere aandacht gaat naar de nieren (energiebron) en het hart (emotioneel centrum) die zwaar te lijden hebben onder het behandeltraject.
Wanneer kan acupunctuur worden ingezet?
Acupunctuur kan in elke fase van het kankertraject worden toegepast. De beste resultaten worden bereikt wanneer gelijktijdig met de reguliere behandelingen wordt gestart:
- Vóór de behandeling — ter voorbereiding en versterking van het afweersysteem
- Tijdens chemotherapie/bestraling — om bijwerkingen zo vroeg mogelijk te verminderen
- Na de behandeling — ter ondersteuning van herstel en revalidatie
- In de palliatieve fase — voor pijnverlichting en verbetering van kwaliteit van leven
Acupunctuur bij kankerbehandeling
De behandeling wordt volledig afgestemd op jouw persoonlijke situatie en het verloop van het reguliere traject:
| Waar richten we ons op? | Wat doet het? |
|---|---|
| Misselijkheid verminderen | Stimulatie van specifieke acupunctuurpunten is wetenschappelijk aangetoond effectief bij misselijkheid door chemotherapie |
| Pijnverlichting | Stimuleert aanmaak van endorfine en beïnvloedt pijnsignalen via het zenuwstelsel |
| Afweer ondersteunen | Versterkt het afweersysteem, bevordert het herstel van witte bloedcellen na chemotherapie |
| Emotioneel evenwicht | Kalmeert het zenuwstelsel, vermindert angst en somberheid |
| Vermoeidheid verminderen | Verbetert energieniveaus en vermindert de extreme moeheid tijdens en na behandeling |
| Opvliegers en hormoonklachten | Effectief aangetoond bij opvliegers door hormoontherapie, bij zowel borst- als prostaatkanker |
Werkwijze: veilig en in overleg
| Aspect | Onze aanpak |
|---|---|
| Veiligheid | Behandeling altijd afgestemd op de oncologische situatie; tegenindicaties worden zorgvuldig gewogen |
| Communicatie | Overleg met behandelend oncoloog of huisarts indien gewenst; verslaglegging op verzoek |
| Timing | Acupunctuur kan in alle fasen: vóór, tijdens en na chemo/bestraling/operatie |
| Intensiteit | Zachte, ondersteunende behandeling; naalden worden voorzichtig en doordacht geplaatst |
| Duur | Intake 60 min, vervolgbehandelingen 45 min |
Het behandeltraject
Het behandeltraject wordt volledig afgestemd op het oncologische behandelplan:
| Fase | Frequentie | Toelichting |
|---|---|---|
| Intake | Eenmalig (60 min) | Uitgebreide bespreking van je medisch dossier, huidig behandelplan en klachten |
| Tijdens chemo/bestraling | Wekelijks of tweewekelijks | Timing rondom behandelcycli; bij voorkeur de dag vóór of na een chemokuur |
| Herstelperiode | Tweewekelijks | Ondersteuning van lichamelijk en emotioneel herstel na afronding van de reguliere behandeling |
| Revalidatie | Maandelijks | Terugkeer naar dagelijks leven; aandacht voor langetermijnbijwerkingen als zenuwschade of lymfoedeem |
Wetenschappelijk onderzoek
Er is inmiddels een aanzienlijke hoeveelheid wetenschappelijk bewijs voor acupunctuur in de oncologie. Het Society for Integrative Oncology heeft richtlijnen die acupunctuur aanbevelen bij pijn, misselijkheid en vermoeidheid. De NCCIH erkent acupunctuur als effectief voor misselijkheid door chemotherapie. Het Memorial Sloan Kettering Cancer Center beveelt acupunctuur aan als onderdeel van brede oncologische zorg. Groot Brits onderzoek toonde aan dat 80% van de kankerpatiënten die acupunctuur ontvingen, een duidelijke verbetering rapporteerden in hun algehele welzijn.
Zelfzorg tijdens de kankerbehandeling
Naast acupunctuur zijn er praktische maatregelen die je welzijn tijdens de behandeling ondersteunen:
- Informeer je oncologisch team over alle aanvullende therapieën die je volgt
- Eet zoveel mogelijk voedzaam en gevarieerd, ook als je eetlust verminderd is
- Beweeg dagelijks, aangepast aan je energieniveau; zelfs een korte wandeling helpt
- Accepteer hulp van naasten en durf te vragen om ondersteuning
- Luister naar je lichaam en plan rustmomenten gedurende de dag
- Zorg voor een goede slaapgewoonte om je herstelcapaciteit te vergroten
- Overweeg psychologische begeleiding bij aanhoudende angst of somberheid
Samenwerking met je medisch team
Acupunctuur bij kanker is altijd een aanvulling op, nooit een vervanging van, de reguliere oncologische behandeling. Open communicatie met je artsen is essentieel:
- Oncologisch team — informeer je oncoloog en verpleegkundig specialist over je acupunctuurbehandeling
- Huisarts — je huisarts kan de afstemming tussen specialisten en aanvullende zorg begeleiden
- Psychologische ondersteuning — bij ernstige emotionele klachten is professionele psychologische begeleiding aanbevolen
- Pijnspecialist — bij complexe pijnklachten kan samenwerking met de pijnspecialist meerwaarde bieden
- Fysiotherapie/oncologische revalidatie — gecombineerde aanpak voor herstel van conditie en beweeglijkheid
- Diëtist — voedingsadvies ter ondersteuning van het afweersysteem en herstel
Vergoeding
Acupunctuur bij kanker wordt bij de meeste zorgverzekeraars deels vergoed vanuit de aanvullende verzekering. Het eigen risico wordt niet aangesproken. Bekijk de vergoedingen per verzekeraar om te zien wat jouw verzekering vergoedt.
Nuttige links
Websites kanker algemeen
- kanker.nl — Betrouwbare inhoudelijke informatie over kanker voor patiënten en behandelaars
- bijwerkingenbijkanker.nl — Meer informatie over bijwerkingen van een medische behandeling
- wkof.nl/voeding — Info over voeding tijdens en na de behandeling
- wkof.nl/bewegen — Info over bewegen bij kanker
- ipso.nl — Inloophuizen in Nederland voor kankerpatiënten en hun naasten
Websites over acupunctuur bij kanker
- kanker.nl – Acupunctuur bij kanker — Informatie over acupunctuur bij kanker
- acupunctuur.nl – Zes ervaringen bij kanker — Filmpjes van 6 ervaringsdeskundigen over hun ervaring met acupunctuur (NVA)
Start met behandeling
Heb je vragen over acupunctuur als aanvulling op je oncologische behandeling, of wil je een afspraak maken? Neem gerust contact op. Er is geen wachtlijst.