Acupunctuur bij artrose
Artrose is de meest voorkomende gewrichtsaandoening in Nederland: ruim 1,5 miljoen mensen hebben er last van. Het kraakbeen in een gewricht slijt, waardoor botten tegen elkaar schuren en pijn, stijfheid en zwelling ontstaan. Acupunctuur bij artrose biedt een effectieve, natuurlijke aanpak die pijn vermindert, de beweeglijkheid verbetert en het gebruik van pijnstillers kan verminderen. Bij Praktijk ter Horst in Zutphen en Zelhem behandelen wij artrose met een persoonlijke aanpak die verder kijkt dan alleen het pijnlijke gewricht.
Wat is artrose?
Artrose — ook wel slijtage of osteoartrose genoemd — is een aandoening waarbij het kraakbeen in een gewricht geleidelijk dunner wordt en beschadigt. Kraakbeen is de gladde, veerkrachtige laag die de uiteinden van botten bedekt en zorgt voor soepele beweging. Als dit kraakbeen slijt, botsen de botten op elkaar. Het lichaam reageert met ontsteking, botuitgroeisels (osteofyten) en soms vochtophoping in het gewricht.
Artrose kan in elk gewricht voorkomen, maar treft het vaakst de:
- Knieën – het meest voorkomend, door het dragen van lichaamsgewicht
- Heupen – diepe pijn in de lies of bil, uitstralend naar het bovenbeen
- Handen en vingers – knobbels op de gewrichten, stijfheid bij fijn motorisch werk
- Wervelkolom – nekartrose en lage rugartrose
- Duimbasis (rizartrose) – pijn bij grijpen, knijpen en draaibewegingen
- Grote teen – pijn bij lopen, stijfheid in de voorvoet
Symptomen
- Gewrichtspijn – begint sluipend, wordt erger bij belasting en verbetert in rust
- Startpijn – stijf en pijnlijk bij de eerste bewegingen na rust, verbetert na ‘warmdraaien’
- Stijfheid – vooral ’s ochtends of na lang zitten, meestal minder dan 30 minuten
- Bewegingsbeperking – het gewricht kan niet meer volledig buigen of strekken
- Krakende geluiden – een knarsend of krakend gevoel (crepitatie) bij bewegen
- Zwelling – het gewricht kan dik worden door vochtophoping of ontsteking
- Spierzwakte – de spieren rond het gewricht worden zwakker door verminderd gebruik
- Vermoeidheid – chronische pijn kost energie en kan leiden tot algehele moeheid
Oorzaken en risicofactoren
| Risicofactor | Toelichting |
|---|---|
| Leeftijd | Het risico neemt toe vanaf 45 jaar; boven de 65 heeft meer dan de helft artroseklachten |
| Overgewicht | Extra gewicht belast knieën en heupen; bij elke kilo overgewicht neemt de druk op de knie met 4 kilo toe |
| Overbelasting | Jarenlang zwaar lichamelijk werk, topsport of repetitieve bewegingen slijten het kraakbeen sneller |
| Blessures | Eerdere gewrichtsblessures (kruisbandletsel, meniscusscheur) verhogen het risico aanzienlijk |
| Erfelijke aanleg | Artrose komt in families voor, vooral handartrose heeft een sterke genetische component |
| Geslacht | Vrouwen krijgen vaker artrose dan mannen, vooral na de overgang |
| Standsafwijkingen | O-benen of X-benen belasten het kraakbeen ongelijkmatig |
| Ontstekingsziekten | Reuma en jicht kunnen secundaire artrose veroorzaken |
Artrose vanuit de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM)
In de TCM valt artrose onder het begrip ‘Bi-syndroom’ (Bi = obstructie). Externe klimatologische factoren dringen het lichaam binnen en blokkeren de vrije doorstroming van Qi en Bloed in de gewrichten. De meest voorkomende patronen zijn:
Wind-Kou-Vocht Bi
Dit is het klassieke artrose-patroon. Koude en vocht dringen binnen in de gewrichten, waardoor Qi en Bloed stagneren. Het resultaat is pijn die verergert bij koud en vochtig weer en verbetert bij warmte. De gewrichten voelen koud en stijf aan. Dit patroon is typisch voor knie- en heup-artrose.
Bloed-stase in de gewrichten
Bij langdurige artrose stolt het bloed rond het gewricht. De pijn wordt stekend en scherp, altijd op dezelfde plek. Er kan zwelling en verkleuring zijn. Dit patroon past bij gevorderde artrose met botuitgroeisels.
Lever- en Nier-tekort
De Lever voedt de pezen en de Nieren voeden de botten. Bij het ouder worden nemen deze af, waardoor kraakbeen en botten verzwakken. Dit verklaart waarom artrose vooral voorkomt bij mensen boven de 50. De pijn is zeurend, de gewrichten voelen slap en moe aan.
Vocht en Slijm
Bij overgewicht of een verzwakte Milt (spijsvertering) hoopt Vocht zich op in de gewrichten. Dit veroorzaakt zwelling, een zwaar gevoel en stijfheid. Het gewricht kan dik en gezwollen aanvoelen, vooral bij vochtig weer.
Door middel van tong- en polsdiagnose bepalen wij welk patroon bij u het sterkst aanwezig is. Zo stemmen wij de behandeling precies af op uw situatie.
Acupunctuur bij artrose – hoe werkt het?
| Hoe werkt het? | Wat doet het bij artrose? |
|---|---|
| Pijnverlichting | Stimuleert de afgifte van endorfine en enkefaline, de lichaamseigen pijnstillers, waardoor gewrichtspijn direct afneemt |
| Ontstekingsremming | Verlaagt ontstekingsmarkers (IL-6, TNF-α) in het gewricht, waardoor zwelling en warmte afnemen |
| Doorbloeding verbeteren | Meer bloedaanvoer naar het gewricht bevordert de aanvoer van voedingsstoffen en de afvoer van afvalstoffen |
| Spierontspanning | Vermindert spierspanning rond het gewricht, waardoor de belasting op het kraakbeen afneemt |
| Beweeglijkheid vergroten | Door pijnvermindering en minder stijfheid kan het gewricht weer vrijer bewegen |
| Koude en Vocht verdrijven | Met moxa (warmtetherapie) wordt koude uit de gewrichten verdreven, wat direct verlichting geeft |
| Kraakbeenbescherming | Onderzoek suggereert dat acupunctuur de afbraak van kraakbeen kan vertragen via anti-inflammatoire mechanismen |
Behandeltraject
| Fase | Periode | Frequentie | Doel |
|---|---|---|---|
| Intensieve fase | Week 1–6 | 1x per week | Pijn verminderen, ontsteking remmen, beweeglijkheid verbeteren |
| Opbouwfase | Week 7–12 | 1x per 2 weken | Onderliggende patronen behandelen, Lever en Nieren versterken, leefstijl optimaliseren |
| Onderhoudsfase | Doorlopend | 1x per 4–6 weken | Pijn onder controle houden, opvlammingen voorkomen, beweeglijkheid behouden |
Artrose is niet te genezen, maar de klachten zijn zeer goed te behandelen. De meeste patiënten merken na 3–5 behandelingen een duidelijke verbetering. Tijdens een kennismakingsgesprek bespreken wij wat acupunctuur voor u kan betekenen.
Wetenschappelijk onderzoek
Acupunctuur bij artrose is een van de best onderzochte toepassingen. Een grote Cochrane-review concludeerde dat acupunctuur klinisch relevante pijnverlichting en functieverbetering biedt bij knie-artrose. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) erkent artrose als een aandoening waarvoor acupunctuur effectief kan zijn. Onderzoek gepubliceerd in Annals of Internal Medicine toonde aan dat acupunctuur bij knie-artrose na 26 weken significant betere resultaten gaf dan standaardzorg alleen.
Zelfzorg bij artrose
- Blijf bewegen – matige beweging (wandelen, fietsen, zwemmen) houdt het gewricht soepel en versterkt de spieren. Bewegen is het beste medicijn
- Houd een gezond gewicht aan – elke kilo minder is 4 kilo minder druk op uw knieën
- Warmte bij stijfheid – een warm bad, warmtekussen of paraffinebad voor de handen helpt bij stijfheid
- Koude bij opvlamming – een koud kompres (10 min) vermindert zwelling bij een ontsteking
- Evenwichtig belasten – wissel activiteit en rust af, voorkom langdurig dezelfde houding
- Comfortabel schoeisel – goede schoenen met demping verminderen de belasting op knieën en heupen
- Ontstekingsremmend eten – vette vis (omega-3), kurkuma, gember, groenten en fruit
- Vermijd langdurig stilzitten – sta regelmatig op en beweeg even
Combinatie met andere behandelingen
- Fysiotherapie – oefentherapie versterkt spieren rond het gewricht; de combinatie met acupunctuur levert de beste resultaten
- Huisarts of orthopeed – voor diagnose (röntgen), medicatie en follow-up
- Moxa (warmtetherapie) – wordt bij Praktijk ter Horst vaak gecombineerd met acupunctuur bij artrose met een Koude-patroon
- Pijnmedicatie – acupunctuur kan het gebruik van paracetamol en NSAID’s verminderen, wat bijwerkingen scheelt
- Diëtist – persoonlijk voedingsadvies voor gewichtsbeheersing en ontstekingsremming
- Osteoporose – artrose en botontkalking komen vaak samen voor en kunnen gelijktijdig behandeld worden
- Vitaal ouder worden – acupunctuur behandelt meerdere ouderdomsklachten tegelijk