Acupunctuur bij acne
Acupunctuur bij acne biedt een effectieve, natuurlijke benadering voor de behandeling van acne en puistjes. Of het nu gaat om jeugdpuistjes, hormonale acne of volwassen acne — bij Praktijk ter Horst in Zutphen en Zelhem behandelen wij de onderliggende oorzaken van uw huidklachten vanuit de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM). Acne is meer dan een cosmetisch probleem: het kan het zelfvertrouwen aantasten en een grote impact hebben op het dagelijks leven. Met acupunctuur werken wij aan het herstellen van de interne balans, waardoor de huid van binnenuit verbetert.
Wat is acne?
Acne is een veelvoorkomende huidaandoening waarbij de talgklieren en haarfollikels verstopt raken. De huid produceert overmatig talg (sebum), dat samen met afgestorven huidcellen de poriën blokkeert. Hierdoor ontstaan mee-eters, puistjes, papels en soms diepere ontstekingen. Acne komt het meest voor in het gezicht, maar kan ook optreden op de rug, borst, schouders en nek.
Er bestaan verschillende vormen van acne:
- Acne vulgaris – de meest voorkomende vorm, met mee-eters (comedonen), puistjes en papels
- Hormonale acne – gerelateerd aan hormonale schommelingen, vaak rond de menstruatie, puberteit of overgang
- Acne rosacea – gekenmerkt door roodheid, zichtbare bloedvaatjes en puistjes, vooral in het centrale deel van het gezicht
- Cysteuze acne – een ernstige vorm met diepe, pijnlijke cysten en noduli onder de huid, die littekenvorming kan veroorzaken
- Acne conglobata – een zeldzame, ernstige vorm met grote ontstekingen en verbindende fistelgangen
Symptomen en vormen van acne
Acne kan zich op verschillende manieren uiten. Hieronder vindt u een overzicht van de meest voorkomende huiduitingen en hun kenmerken:
| Vorm | Kenmerken | Ernst |
|---|---|---|
| Open comedonen (mee-eters) | Zwarte puntjes op de huid door geoxideerd talg in geopende poriën | Mild |
| Gesloten comedonen | Witte of huidkleurige bultjes onder het huidoppervlak | Mild |
| Papels | Kleine, rode, verheven bultjes — ontstoken en gevoelig bij aanraking | Matig |
| Pustels (puistjes) | Ontstoken bultjes met een wit of geel puskopje | Matig |
| Noduli | Grote, harde, pijnlijke knobbels diep in de huid | Ernstig |
| Cysten | Diepe, met pus gevulde zwellingen die littekens kunnen achterlaten | Ernstig |
Naast de zichtbare huidafwijkingen ervaren veel patiënten ook een vette huid, vergroot poriën, roodheid en na het genezen van puistjes donkere vlekken (post-inflammatoire hyperpigmentatie) of littekens.
Oorzaken van acne
Acne ontstaat door een samenspel van factoren. De belangrijkste oorzaken en triggers zijn:
| Oorzaak | Toelichting |
|---|---|
| Hormonale veranderingen | Androgenen stimuleren de talgproductie. Dit speelt een rol tijdens de puberteit, menstruatiecyclus, zwangerschap en overgang. |
| Stress | Chronische stress verhoogt het cortisolgehalte, wat de talgproductie stimuleert en ontstekingsreacties versterkt. |
| Voeding | Zuivelproducten, suiker en voeding met een hoge glycemische index kunnen acne verergeren. |
| Darmgezondheid | Een verstoord darmmicrobioom en spijsverteringsproblemen worden steeds vaker in verband gebracht met huidklachten. |
| Genetische aanleg | Acne komt vaker voor wanneer ouders er ook last van hebben gehad. |
| Medicijnen | Bepaalde medicijnen zoals corticosteroïden, lithium en anti-epileptica kunnen acne veroorzaken of verergeren. |
| Cosmetica en huidverzorging | Comedogene (poriënverstoppende) producten, overmatig reinigen of agressieve peelings kunnen acne uitlokken. |
| Slaapgebrek | Onvoldoende slaap verstoort het hormonale evenwicht en verzwakt het herstellend vermogen van de huid. |
Wie heeft last van acne?
Acne wordt vaak gezien als een puberteitsprobleem, maar de werkelijkheid is genuanceerder. Naar schatting heeft 80–90% van de tieners in meer of mindere mate last van acne. Wat minder bekend is, is dat acne ook op volwassen leeftijd veel voorkomt — bij vrouwen zelfs vaker dan bij mannen. Volwassen acne treft naar schatting 20–40% van de vrouwen en 5–10% van de mannen boven de 25 jaar.
Situaties waarin acne vaak voorkomt:
- Tieners – door de hormonale veranderingen in de puberteit
- Vrouwen rond de menstruatie – opvlammingen vlak voor of tijdens de menstruatie
- Vrouwen in de overgang – hormonale verschuivingen leiden tot nieuwe of terugkerende acneklachten
- Vrouwen na het stoppen van de anticonceptiepil – het lichaam moet de eigen hormoonproductie weer reguleren
- Mannen – door hogere androgeenspiegels, vaak op rug en schouders
- Mensen met veel stress – chronische spanning als trigger
- Mensen met spijsverteringsproblemen – de darm-huid-as speelt een rol
Acne vanuit de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM)
In de TCM wordt acne niet als een geïsoleerd huidprobleem beschouwd, maar als een uiting van een interne disbalans. De huid weerspiegelt de staat van de interne organen, met name de Longen, Maag, Milt en Lever. Acne ontstaat wanneer pathogene factoren zoals Hitte, Vochtigheid en stagnatie zich in de huid manifesteren.
De belangrijkste TCM-patronen bij acne zijn:
Longen-Hitte (Fei Re)
Dit patroon zien we vaak bij beginnende acne, met name op het voorhoofd en rond de neus. De Longen besturen de huid in de TCM. Wanneer er Hitte in de Longen ontstaat, stijgt deze op naar het gezicht en veroorzaakt rode, ontstoken puistjes. Dit patroon komt veel voor bij tieners.
Vochtige Hitte in Maag en Milt (Wei Chang Shi Re)
Dit patroon wordt gekenmerkt door puistjes met pus, vettige huid en vaak begeleidende spijsverteringsklachten zoals een opgeblazen gevoel. Overmatig vet eten, zuivel en suiker dragen bij aan dit patroon. De acne zit vaak rond de mond en op de wangen.
Bloed-Hitte (Xue Re)
Bij dit patroon is de acne hevig rood en ontstoken, soms met bloedinkjes. De huid voelt warm aan. Dit komt vaker voor bij emotionele stress en bij vrouwen rond de menstruatie. De puistjes zijn pijnlijk en verspreid over het gezicht.
Lever-Qi stagnatie met Hitte (Gan Yu Hua Re)
Emotionele spanning, frustratie en onderdrukte woede kunnen leiden tot stagnatie van de Lever-Qi, die zich omzet in Hitte. De acne verergert bij stress en emotionele perioden. Bij vrouwen zien we opvlammingen rond de menstruatie, vaak langs de kaaklijn en op de slapen.
Toxische Hitte (Re Du)
Dit is het meest ernstige patroon, met diepe cysten, noduli en een neiging tot littekenvorming. Er is sprake van een sterke interne Hitte die zich als “gif” in de huid manifesteert. Dit patroon vereist een intensievere behandeling.
Door middel van een uitgebreide intake — inclusief tongdiagnose en polsdiagnose — stellen wij bij Praktijk ter Horst vast welk patroon bij u het meest op de voorgrond staat, zodat de behandeling gericht kan worden ingezet.
Acupunctuur bij acne – hoe werkt het?
Acupunctuur werkt op meerdere niveaus tegelijk om acne te behandelen. Door het plaatsen van fijne naalden op specifieke acupunctuurpunten wordt het lichaam gestimuleerd om zichzelf te herstellen. De behandeling richt zich niet alleen op de huid, maar op het hele systeem.
| Werkingsmechanisme | Effect op acne |
|---|---|
| Ontstekingsremming | Acupunctuur vermindert de productie van pro-inflammatoire cytokinen, waardoor roodheid en zwelling afnemen |
| Hormoonregulatie | Balancering van androgenen en cortisol, wat de overmatige talgproductie vermindert |
| Stressreductie | Verlaging van het cortisolniveau en activering van het parasympathisch zenuwstelsel voor diepe ontspanning |
| Doorbloeding verbeteren | Verbeterde microcirculatie in de huid bevordert de aanvoer van voedingsstoffen en afvoer van afvalstoffen |
| Immuunmodulatie | Regulering van het immuunsysteem zodat het adequaat reageert zonder overmatige ontstekingsreacties |
| Spijsvertering optimaliseren | Versterking van de Milt- en Maagfunctie voor een betere voedselverwerking en minder ophoping van Vochtigheid |
| Hitte koelen | Specifieke punten die Hitte uit het Bloed en de organen koelen, waardoor de ontstekingsactiviteit in de huid afneemt |
| Detoxificatie | Stimulering van de natuurlijke ontgiftingsprocessen via de Lever en het lymfestelsel |
Veelgebruikte acupunctuurpunten bij acne zijn onder meer LI-4 (Hegu), LI-11 (Quchi), SP-6 (Sanyinjiao), SP-9 (Yinlingquan), ST-36 (Zusanli), LR-3 (Taichong) en diverse lokale gezichtspunten. De exacte puntenselectie wordt afgestemd op uw persoonlijke diagnose.
Behandeltraject bij acne
Acne is een aandoening die tijd nodig heeft om te verbeteren. De huid heeft een vernieuwingscyclus van circa 28 dagen, dus resultaten worden geleidelijk zichtbaar. Hieronder een indicatie van het behandeltraject:
| Fase | Periode | Frequentie | Doel |
|---|---|---|---|
| Intensieve fase | Week 1–4 | 1–2x per week | Ontstekingen verminderen, Hitte koelen, acute klachten verlichten |
| Opbouwfase | Week 5–10 | 1x per week | Onderliggende patronen behandelen, hormoonbalans herstellen, huidvernieuwing stimuleren |
| Stabilisatiefase | Week 11–16 | 1x per 2 weken | Resultaten consolideren, terugval voorkomen, constitutie versterken |
| Onderhoudsfase | Doorlopend | 1x per 4–6 weken | Preventief behandelen, seizoensgebonden opvlammingen voorkomen |
Het exacte aantal behandelingen verschilt per persoon en hangt af van de ernst van de acne, hoe lang de klachten al bestaan en de algehele constitutie. Tijdens een kennismakingsgesprek bespreken wij uw situatie en stellen wij een persoonlijk behandelplan op.
Wetenschappelijk onderzoek naar acupunctuur bij acne
Meerdere wetenschappelijke studies ondersteunen het gebruik van acupunctuur bij acne. Een meta-analyse gepubliceerd in het tijdschrift Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine toonde aan dat acupunctuur effectief kan zijn bij de behandeling van acne vulgaris, met vergelijkbare resultaten als conventionele behandelingen maar met minder bijwerkingen. Onderzoek wijst uit dat acupunctuur de talgproductie kan verminderen, ontstekingsmarkers verlaagt en de hormoonbalans kan verbeteren. Ook is aangetoond dat acupunctuur het stresshormoon cortisol kan verlagen, wat een positief effect heeft op acne die door stress wordt verergerd. Volgens de richtlijnen van de NVA (Nederlandse Vereniging voor Acupunctuur) kan acupunctuur een waardevolle aanvulling zijn bij de behandeling van huidaandoeningen, waaronder acne.
Zelfzorg bij acne
Naast acupunctuurbehandelingen kunt u zelf bijdragen aan het verbeteren van uw huid. De volgende tips ondersteunen het behandeltraject:
- Reinig uw gezicht mild – was uw gezicht tweemaal per dag met een milde, pH-neutrale reiniger. Vermijd agressief scrubben
- Raak uw gezicht zo min mogelijk aan – het aanraken en uitknijpen van puistjes verspreidt bacteriën en verergert ontstekingen
- Gebruik niet-comedogene producten – kies huidverzorging en make-up die de poriën niet verstoppen
- Bescherm tegen de zon – gebruik een lichte, niet-vettige zonnebrandcrème. UV-straling kan acnelittekens verergeren
- Ververs kussenslopen regelmatig – bij voorkeur om de twee à drie dagen om bacterieophoping te voorkomen
- Beweeg regelmatig – beweging bevordert de doorbloeding en helpt bij stressvermindering
- Zorg voor voldoende slaap – de huid herstelt zich voornamelijk tijdens de nacht
- Verminder stress – overweeg ontspanningstechnieken zoals ademhalingsoefeningen, meditatie of yoga
- Drink voldoende water – een goede vochtbalans ondersteunt de huidgezondheid en ontgifting
Voedingsadvies bij acne
Voeding speelt een belangrijke rol bij het ontstaan en verergeren van acne. Vanuit de TCM draagt een verkeerde voeding bij aan de vorming van Vochtige Hitte en Slijm, die zich in de huid kunnen manifesteren als puistjes en ontstekingen. Onderstaand overzicht biedt handvatten voor een huidvriendelijk dieet. Lees meer op onze pagina over voeding en acupunctuur.
| Aanbevolen | Te vermijden of beperken |
|---|---|
| Groene bladgroenten (spinazie, boerenkool, andijvie) | Zuivelproducten (melk, kaas, yoghurt) |
| Vette vis (zalm, makreel, sardines) – rijk aan omega-3 | Geraffineerde suikers en snoep |
| Volkoren granen (havermout, bruine rijst, quinoa) | Wit brood, witte pasta, gebak |
| Bessen en citrusvruchten (antioxidanten en vitamine C) | Vettige, gefrituurde voeding |
| Noten en zaden (walnoten, lijnzaad, pompoenpitten) | Sterk gekruid eten en alcohol |
| Groene thee (koelend en anti-inflammatoir in de TCM) | Overmatig koffie en energiedranken |
| Probioticavoeding (zuurkool, kimchi, miso) | Bewerkt vlees en fastfood |
| Komkommer, watermeloen, selderij (koelende voeding) | Chocolade (met name melkchocolade) |
Combinatie met andere behandelingen
Acupunctuur bij acne kan uitstekend worden gecombineerd met andere (reguliere) behandelingen. Een integrale aanpak levert vaak het beste resultaat op:
- Dermatologische behandeling – acupunctuur kan naast behandelingen van de dermatoloog worden ingezet en bijwerkingen van medicatie helpen verminderen
- Huisarts – voor basisbehandeling en eventuele doorverwijzing; acupunctuur kan aanvullend worden toegepast
- Voedingsadvies – gerichte voedingsaanpassingen versterken het effect van de acupunctuurbehandeling
- Stressmanagement – technieken voor stressreductie ondersteunen het behandelresultaat
- Darmbehandeling – het herstellen van een gezond darmmicrobioom heeft een positief effect op de huid
- Huidverzorgingsspecialist – professionele huidverzorging en aangepaste cosmetica ondersteunen het genezingsproces
Acupunctuur kan ook gecombineerd worden met de behandeling van gerelateerde klachten zoals eczeem, vermoeidheid en slaapproblemen die vaak naast acne voorkomen.