Acupunctuur bij Kankerbehandeling
Als u de diagnose kanker krijgt, verandert uw leven ingrijpend. Naast de medische behandeling — chemotherapie, radiotherapie, immunotherapie, hormoontherapie of chirurgie — zoeken steeds meer mensen aanvullende ondersteuning om de bijwerkingen van deze behandelingen te verzachten en het welzijn te verbeteren. Acupunctuur is een van de meest onderzochte complementaire therapieën bij kanker en wordt in toenemende mate aangeboden als onderdeel van integratieve oncologische zorg. Acupunctuur geneest geen kanker, maar kan wél de kwaliteit van leven gedurende het behandeltraject significant verbeteren.
Bijwerkingen van kankerbehandeling
De medische behandelingen bij kanker zijn krachtig en noodzakelijk, maar brengen vaak ingrijpende bijwerkingen met zich mee. Acupunctuur wordt met name ingezet ter verlichting van:
- Misselijkheid en braken — een van de meest belastende bijwerkingen van chemotherapie
- Pijn — veroorzaakt door de tumor zelf, chirurgie, of zenuwschade door medicatie (neuropathie)
- Vermoeidheid — extreme moeheid is een van de meest voorkomende klachten bij kankerpatiënten
- Opvliegers — met name bij hormoontherapie voor borst- en prostaatkanker
- Slaapproblemen — slapeloosheid door pijn, angst of medicatie
- Angst en somberheid — de emotionele impact van een kankerdiagnose en het behandeltraject
- Droge mond (xerostomie) — bijwerking van bestraling in het hoofd-halsgebied
- Lymfoedeem — vochtophoping na verwijdering van lymfeklieren
Kanker vanuit de Chinese geneeskunde
In de traditionele Chinese geneeskunde (TCM) wordt kanker gezien als een manifestatie van diepe disbalans in het lichaam: een ophoping van Qi-stagnatie, Bloedstase en pathogeen vocht die zich tot tumoren kunnen ontwikkelen. TCM-behandeling bij kanker richt zich niet op het aanvallen van de tumor, maar op het ondersteunen van het lichaam bij het doorstaan van de reguliere behandeling.
Acupunctuur probeert de vitale energie (Qi) te herstellen, de doorbloeding te bevorderen en het immuunsysteem te versterken. Dit draagt bij aan betere weefselherstel, minder bijwerkingen en een grotere veerkracht tijdens de behandeling. Bijzondere aandacht gaat naar de nieren (Qi-bron) en het hart (emotioneel centrum) die zwaar te lijden hebben onder het behandeltraject.
Wanneer kan acupunctuur worden ingezet?
Acupunctuur kan in elke fase van het kankertraject worden toegepast:
- Vóór de behandeling — ter voorbereiding en versterking van het immuunsysteem
- Tijdens chemotherapie/radiotherapie — om bijwerkingen zo vroeg mogelijk te verminderen
- Na de behandeling — ter ondersteuning van herstel en revalidatie
- In de palliatieve fase — voor pijnverlichting en verbetering van kwaliteit van leven
De beste resultaten worden bereikt wanneer gelijktijdig met de reguliere behandelingen wordt gestart. Bijwerkingen treden dan minder hevig op of blijven soms geheel uit.
Acupunctuur bij kankerbehandeling
De behandeling wordt volledig afgestemd op uw persoonlijke situatie en het verloop van het reguliere traject:
| Focus | Werking |
|---|---|
| Misselijkheidsbeheersing | Stimulatie van het punt Pericardium 6 (PC6) is wetenschappelijk aangetoond effectief bij chemotherapie-gerelateerde misselijkheid |
| Pijnmanagement | Stimuleert aanmaak van endorfines en moduleert pijnsignalen via het zenuwstelsel; effectief bij behandelingsgerelateerde pijn |
| Immuunsysteemondersteuning | Versterkt het lichaamseigen afweersysteem, bevordert het herstel van witte bloedcellen na chemotherapie |
| Emotioneel evenwicht | Kalmeert het zenuwstelsel, vermindert angst en depressieve klachten die gepaard gaan met een kankerdiagnose |
| Vermoeidheidsreductie | Verbetert energieniveaus en vermindert de extreme moeheid die patiënten ervaren tijdens en na behandeling |
| Opvliegers en hormoonklachten | Effectief aangetoond bij opvliegers door hormoontherapie, bij zowel borst- als prostaatkankerpatiënten |
Het behandeltraject
Het behandeltraject wordt volledig afgestemd op het oncologische behandelplan. Afstemming met uw behandelend arts is essentieel:
| Fase | Frequentie | Toelichting |
|---|---|---|
| Intake | Eenmalig (60 min) | Uitgebreide bespreking van uw medisch dossier, huidig behandelplan en klachten |
| Tijdens chemo/radiotherapie | Wekelijks of tweewekelijks | Timing rondom behandelcycli; bij voorkeur de dag vóór of na een chemokuur |
| Herstelperiode | Tweewekelijks | Ondersteuning van lichamelijk en emotioneel herstel na afronding van de reguliere behandeling |
| Revalidatie | Maandelijks | Terugkeer naar dagelijks leven; aandacht voor langetermijn bijwerkingen als neuropathie of lymfoedeem |
Wetenschappelijk onderzoek
Er is inmiddels een aanzienlijke hoeveelheid wetenschappelijk bewijs voor het gebruik van acupunctuur in de oncologie. Het Society for Integrative Oncology heeft richtlijnen gepubliceerd die acupunctuur aanbevelen bij pijn, misselijkheid en vermoeidheid bij borstkankerpatiënten. De NCCIH erkent acupunctuur als effectief voor chemotherapie-gerelateerde misselijkheid. Groot Brits onderzoek (Acupuncture in the Real World) toonde aan dat 80% van de oncologiepatiënten die acupunctuur ontvingen, een klinisch relevante verbetering rapporteerden in hun algehele welzijn.
Zelfzorg tijdens de kankerbehandeling
Naast acupunctuur zijn er praktische maatregelen die uw welzijn tijdens de behandeling ondersteunen:
- Informeer uw oncologisch team over alle complementaire therapieën die u volgt
- Eet zoveel mogelijk voedzaam en gevarieerd, ook als uw eetlust verminderd is
- Beweeg dagelijks, aangepast aan uw energieniveau; zelfs een korte wandeling helpt
- Accepteer hulp van naasten en durf te vragen om ondersteuning
- Luister naar uw lichaam en plan rustmomenten gedurende de dag
- Zorg voor een goede slaaphygiëne om uw herstelcapaciteit te maximaliseren
- Overweeg psychologische begeleiding bij aanhoudende angst of somberheid
Samenwerking met uw medisch team
Acupunctuur bij kanker is altijd een aanvulling op, nooit een vervanging van, de reguliere oncologische behandeling. Transparante communicatie met uw artsen is essentieel:
- Oncologisch team — informeer uw oncoloog en verpleegkundig specialist over uw acupunctuurbehandeling
- Huisarts — uw huisarts kan de coördinatie tussen specialisten en aanvullende zorg begeleiden
- Psycho-oncologie — bij ernstige emotionele klachten is professionele psychologische ondersteuning aanbevolen
- Pijnpoli — bij complexe pijnklachten kan samenwerking met de pijnspecialist meerwaarde bieden
- Fysiotherapie/oncologische revalidatie — gecombineerde aanpak voor herstel van conditie en mobiliteit
- Diëtist — voedingsadvies ter ondersteuning van het immuunsysteem en herstel